Kırsal Kalkınma Eylem Planı; Kırsal Dağlık Alanlar Açısından Yorumlama

Hits: 310

Kırsal Kalkınma Eylem Planı-KKEP(2015-2018), Ankara , 2015

DAĞLIK KIRSAL ALANLAR İÇİN BİR YAKLAŞIM

Eylem Planı kapsamında yer alan kırsal kalkınma faaliyetlerinin gerek tasarım gerekse uygulama aşamalarında gözetilecek temel ilkeler ; devamlılık, işbirliği, kapsayıcılık, katılımcılık, kurumsallaşma, tamamlayıcılık, verimlilik, yenilikçilik, yerellik, yerindenlik, yeşilcilik (yeşil yaklaşım) ve yönetişim olarak belirlenmiştir. Kırsal Kalkınma Eylem Planında temel olarak, merkezi yönetim ve yerel kurumlar tarafından yürütülen temel kırsal kalkınma faaliyetlerinin, ortak izleme-değerlendirme sistemiyle bütünleştirilerek, tüm ilgili kamu kurum ve kuruluşları arasında işbirliği ve koordinasyon ağının güçlendirilmesi amaçlanmıştır.( KKEP, s.8-9)

 

Stratejik Amaç 1, Kırsal Ekonominin Geliştirilmesi ve İstihdam İmkânlarının Artırılması başlığını taşımaktadır.  Öncelik 2.3 Orman Kaynaklarının Sürdürülebilirliğinin Sağlanması konusunu, Tedbirler ise;  Orman ürünlerine yönelik gelir getirici faaliyetlerin geliştirilmesi (2.3.1) ile Ormanların rehabilitasyonu ile ağaçlandırmanın yaygınlaştırılması(2.3.2) olarak belirlenmiştir.

Stratejik Amaç 5 ise, Yerel Kalkınmaya İlişkin Kurumsal Kapasitesinin Geliştirilmesi olarak belirlerken Öncelik 5.1 Kamunun Hizmet Sunum Kapasitesinin Geliştirilmesi olarak belirlenmiştir. Tedbirler üç temel konuda planlanmıştır. 5.1.1:  Beldelerin ve köy muhtarlıklarının hizmet sunum kapasitelerinin geliştirilmesi, 5.1.2: İlçe belediyelerinin hizmet sunum kapasitelerinin geliştirilmesi, 5.1.3: Kamusal hizmetlerin sunumunda yenilikçi modellerin geliştirilmesi olarak belirlenmiştir.

 İlçe belediyeleri ayrı bir grup içinde yer almakla birlikte, 5393 sayılı Belediye Kanunu açısından belde “Belediyesi bulunan yerleşim yerini” (5393,md.3/c) ifade ettiği için, toplam 1.397 belediye içinde 5.1.1 kodlu tedbirin ilçe belediyesi (519 + 400)  dışında kalan ve 5393 sayılı kanunun uygulandığı diğer belediyeleri ( 397 belde ve 51 il belediyesini de ) kapsayacağı düşünülebilir.

Bu bölümde yer alan 5.2 kodlu öncelik ise Yerel Kalkınmaya yönelik Girişimlerin Güçlendirilmesi olarak  belirlenmiştir.  Tedbirler 3 temel konuda planlanmıştır. 5.2.1:  Kamu ve kamu dışı paydaşların ortaklığında yerel kalkınma stratejilerinin geliştirilmesi ve uygulanması, 5.2.2: Yerel Kalkınmaya yönelik sivil insiyatiflerin teknik kapasitesinin geliştirilmesi, 5.2.3: Ulusal kırsal kalkınma işbirliği ağının oluşturulması,  olarak belirlenmiştir.

Stratejik Amaç -2: Kırsal Çevrenin İyileştirilmesi ve Doğal Kaynakların Sürdürülebilirliğinin Sağlanması (KÇ) Başlığı altında , 2.2.1 kodunda Sulama Altyapısının Geliştirilmesi Tedbiri başlığı altında yer alan eylemlerde, “dağlık kırsal alan” yaklaşımına yer verilmiştir.  KÇ14 nolu tedbirde, “Program kapsamında; başta dağlık kırsal alanlarda olmak üzere yapılacak olan küçük ölçekli gölet ve sulama sistemlerinin rehabilitasyonu ve yaygınlaştırılması sağlanacaktır” tespiti yapılmıştır. Öncelik 2.3 kodu,  Orman Kaynaklarının sürdürülebilirliğinin sağlanması olarak belirlenmiş ve “orman köylülerine yönelik” (KÇ 22) , gelir getirici, sosyal kalkınma ve çevresel konular ilişkilendirilmesi yapılmıştır.

KÇ25 ve KÇ26 eylem planlarında sırasıyla Entegre Orman Yönetimi Projesi ile Eko-Turizmin desteklenmesi Projesinden bahsedilirken, “seçilen pilot alanları” ifadesine yalnızca yer verilmiştir.

Görüldüğü gibi stratejik eylem planında Dağlık alanlar bir boyutuyla sulama başlığı ile ilişkilendirilmiştir. Oysaki planda yer alan bütün konuların eylem planları oluşturulurken konumuna göre “kırsal dağlık alan”  kavramı içinde yer alması ve belirtilmesi yerinde olacaktır. Nitekim, 3.1.7 kodlu Doğal Afetlerle mücadele için güvenli yerleşim koşullarının sağlanmasına yönelik tedbire yönelik “Afet Master Planlarının” hazırlanmasında fiziki koşullara göre oluşan sel, çığ, heyelan ve kaya düşmesi tehdidi altındaki köylerin konumuna göre “dağ köyü” olarak belirlenmesi yerinde olacaktır.

Öncelik listesinde 5.2 kodunda yer alan “Yerel Kalkınmaya Yönelik Girişimlerin Güçlendirilmesi” başlığı altında 5.2.1 kodlu “ Kamu ve kamu dışı paydaşların ortaklığında yerel kalkınma stratejilerinin geliştirilmesi ve uygulanması” Tedbirine yönelik eylemlerde,

Tedbirlerden ilki YK10, “Dağlık ve Ormanlık Alanlardaki Köylerin Sürdürülebilir Kalkınması” içinde,  muhtelif iller olarak , 2015-2018 yılları için öngörülen YK10 tedbiri içinde yapılacak işlerde “IPARD Programındaki dağlık alanlar tanımı da gözetilerek tespit edilen dağlık yörelerde yaşayan nüfusun iklim ve topografyadan kaynaklanan dezavantajlarını gidermek üzere entegre kalkınma projeleri hayata geçirilecektir” tespiti ile YK12 tedbirinde yer alan , “Dezavantajlı Kırsal Yörelerde Tarımsal Kalkınma Faaliyetlerinin uygulanması” konusuna yönelik yapılacak işlemler “Dağlık yörelerdeki dezavantajlı yerleşimler öncelikli olmak üzere pilot projelerle (organik ağırlıklı kiraz, bağ ve çilek yetiştiriciliği, serbest sistem tavukçuluk, örtüaltı tarım, sertifikalandırma, hasat, işleme, paketleme, depoloma gibi) örgütlenme, pazarlamanın geliştirilmesi ve aile çiftçiliğinin güçlendirilmesi için mevcut uygulamaları tamamlayıcı destekleme ve yatırım çalışmalarının yürütüleceği” ortaya konulmuştur.

Kuşkusuz bu yaklaşım kendi içinde dağlık alanları öne çıkardığı ve orman örtüsü içinde gölgede bırakmadığı için takdir edilmeye değerdir.

Tedbir 5.2.3 kodunda yer alan, “Ulusal Kırsal Kalkınma İşbirliği Ağının Oluşturulması” başlığı altında  YK17 nolu tedbirinde “Kırsal Alan Tanımlarının Revizyonu Çalışması” içinde yapılacak işlemlerde “kırsal alan tanımının şehir merkezlerine uzaklık ve diğer uygun parametrelere göre kademeli bir şekilde tanımlanacağı, bu tanımlamanın mahalli idare yapısındaki değişimlerden etkilenmeyen ve istatistik üretimine esas olan bir tanım olacağı belirtilmektedir.

YK18 nolu tedbirinde “Köy Envanteri Bilgi Sisteminin Oluşturulması” başlığı altında yapılacak çalışmalarda geçmiş dönem köy envanterleri çalışması da gözetilerek köylerin; nüfus, demografik, göç, coğrafi, çevresel, sosyal ve ekonomik yapıları ile kurumsal ve fiziki altyapı durumlarını il ve ilçe kademelenmesinde gösteren envanter çalışmaları yapılırken, “dağ köyü” ve “orman köyü” ayrımına yer verilmesi yerinde olacaktır.

Kırsal Alan Kalkınma Eylem Planı uygulanırken, özellikle dağlık alanlarla ilgilenen sivil toplum kuruluşları ile irtibatlanmak ve uzmanlıklarına göre kendilerinden yönetişim felsefesi içinde yararlanmak yerinde olacaktır.

Prof. Dr.Zerrin Toprak, Karaman

11.6.2016

 

 

 

 

 

 Kırsal Kalkınma Eylem Planı için tıklayınız.